Deze site gebruikt cookies om informatie op te slaan op uw computer. Door het gebruik van onze site accepteert u de voorwaarden. Lees onze Cookie Verklaring.
Doorgaan

Columns archief


NEEM OF GEEF EEN ABONNEMENT OP LEVEN IN FRANKRIJK

En ontvang de nautische dekbedovertrekset t.w.v. € 89,95!



Op het scherp van de snede

Er zijn van die reclameslogans die zo ongeveer deel zijn gaan uitmaken van ons nationale erfgoed. ‘Even Apeldoorn bellen’, ‘Foutje, bedankt!’, ‘Wij van WC-Eend adviseren WC-Eend’, ‘Liever Kips leverworst dan gewone leverworst’ of ‘Heerlijk, Helder, Heineken’. Maar er was er nog eentje, die echt in mijn geheugen stond gegrift. Onvergetelijk. Een klassieker. Maar hoe ging die ook alweer? ‘Het is alleen maar hmhmhm als er hmhmhm op staat.’ ‘Het is alleen maar nuhnuhnuh, als er nuhnuhnuh....’. Nou even niet snel verder lezen, weet je de tekst nog? Misschien heb je ’m meteen, maar bij mij duurde het een frustrerend poosje voor het juiste laatje open sprong: ‘Rang is alleen Rang als er Rang op staat’. Geniaal. Individueel verpakte snoepjes, zuurtjes noemden wij ze vroeger, in een rol. Van dezelfde fabrikant als King-pepermunt. ‘Kwaliteit In Niets Geëvenaard’. Briljant. Maar wat heeft dit allemaal met Frankrijk te maken, hoor ik je denken. Niks, maar eigenlijk ook weer een heleboel. Zij het via een omweg. Toen wij halverwege de jaren negentig richting de Aveyron gingen, verlieten we de snelweg ter hoogte van Saint-Flour in de Cantal om dan verder via binnenwegen naar onze bestemming te rijden. Misschien niet de snelste manier om bij ons vakantiehuis te komen, maar wel de mooiste. Tegenwoordig rijden we helemaal door tot vlak voor Millau over de prachtige A75 en dan zijn we er wel een stuk sneller, maar missen we ook die prachtige rit door de hooggelegen Aubrac in het noorden van de Aveyron en komen we niet meer door schilderachtige plaatsjes als Chaudes-Aigues, Lacalm of Espalion. En rijden we ook niet meer door Laguiole (spreek uit: Lajol), thuisbasis van het toprestaurant van Michel Bras en zijn zoon Sébastien. Maar vooral ook de bakermat van de wereldberoemde handgemaakte zakmessen. En daar wil ik het nu even over hebben, want zo kwam ik eigenlijk op Rang. Het is alleen Laguiole als er Laguiole op staat. Ja, mooi niet dus. Misschien dat het door de ijle berglucht komt – het stadje ligt behoorlijk hoog – maar feit is dat de inwoners van het dorp, en meer in het bijzonder de messenmakers onder hen, in het verleden niet bepaald alert hebben ingespeeld op de zakelijke mogelijkheden die het handgemaakte Laguiole-mes bood. En dan druk ik me nog voorzichtig uit. In eerste instantie werd het mes voornamelijk lokaal verkocht aan boeren uit de omgeving. IJzersterk, degelijk vakmanschap en vlijmscherp. Kortom, een prima stuk gereedschap voor mensen die de hele dag buiten in de weer zijn op het land en met hun koeien. Geen boer die aan het werk gaat zonder zijn zakmes bij zich te steken. En in de streek van Laguiole was dat dus een Laguiole-mes. Ergens begin jaren vijftig sloot de laatste messenmaker van Laguiole zijn deuren, maar midden jaren tachtig wilde de gemeente de fabricage van de messen weer terug­halen. De beroemde ontwerper Philippe Starck werd zelfs ingehuurd om een fabriek te ontwerpen en die staat er nog steeds. Prachtig gebouw trouwens, met een lemmet dat uit het dak lijkt op te rijzen. Maar helaas werd verzuimd om het merk Laguiole te deponeren.
Zoals ik al zei: misschien als gevolg van de ijle lucht, al dan niet in combinatie met de Franse slag, wie zal het zeggen? Maar uiteindelijk werden ze wel wakker, zij het behoorlijk ruw, namelijk toen een gewiekste zakenman, Gilbert Szajner, het merk Laguiole wél deponeerde en vervolgens allerlei artikelen onder die naam ging verkopen, en dus ook Laguiole-messen. En daarmee een klein fortuin verdiende en nog steeds doet. En vooral dat laatste zet behoorlijk wat kwaad bloed bij de messenmakers, monsieur le maire en de élus van Laguiole en vervolgens waren de theatrale overdrijvingen uiteraard niet van de lucht. We zitten in Frankrijk tenslotte. Het erfgoed van Laguiole werd verkwanseld! Toe maar. Dat ze daar op die berg ongeveer vijftien jaar hadden zitten snurken, werd gemakshalve maar even vergeten. Inmiddels volgen de rechtszaken tegen Szajner elkaar in rap tempo op, tot op heden nog niet echt met positief resultaat voor de messenmakers uit de Aubrac. Al schijnt er licht aan het einde van de tunnel te zijn.
Tot die tijd raad ik je aan zeer oplettend te zijn bij de aanschaf van een Laguiole-mes. Ik heb er ook een en die kostte een paar centen. Dat wel. En er staat Laguiole op. Dat ook. Maar Laguiole is niet altijd Laguiole als er Laguiole op staat. Nog niet tenminste...

Erik Pouli (1953) bericht vanuit de Aveyron over het ware Franse leven. Hij was in Nederland onder meer werkzaam in de advocatuur en als docent aan de School voor Journalistiek in Utrecht.