Deze site gebruikt cookies om informatie op te slaan op uw computer. Door het gebruik van onze site accepteert u de voorwaarden. Lees onze Cookie Verklaring.
Doorgaan

Magazine archief


NEEM OF GEEF EEN ABONNEMENT OP LEVEN IN FRANKRIJK

En ontvang de nautische dekbedovertrekset t.w.v. € 89,95!



Bestel hier >>
Jaargang: 2015 Nummer: 5

Leven in Frankrijk, najaar 2015

DEZE EDITIE:
10 fijne Parijse pleinen
Beziers: verrassend ongepolijst
De Franse slag: De maitresse

De Franse slag: De maitresse

Een beetje Franse president heeft een maîtresse en zijn onderdaan een cinq à sept. Maar moet het openlijk of stiekem, en wat is precies de betekenis van de buitenechtelijke relatie in het land van l’amour?

In 1807 reisde de Nederlander Willem Frederik Roëll (1767-1835) door Frankrijk, als hoge functionaris aan het hof van de Franse koning van Holland, Lodewijk Napoleon. Hij pende vlijtig zijn indrukken neer, waarvan een fragment werd overgenomen in de rubriek Dagboek van De Volkskrant. Onder het kopje ‘Montpellier, 10 augustus 1807’ observeert Roëll dat de Fransman de gewoonte heeft nogal uitbundig te eten, en ook valt hem op dat ‘de gemeene man’ zich vaak aan ‘luidruftige vreugde’ overgeeft door zingend en dansend over straat te gaan. Ook over de huwelijkse moraal van de beter gesitueerden is hij niet te spreken: ‘Op hetgeene ik omtrent de zedelijkheid der inwooners inzonderheid der rijkste klasse vernomen hebbe, valt niet te roemen. Volgens die berigten is het bij gemelde classe vrij algemeen dat de mans zig niet met hunne vrouwe tevrede houden maar nog andere liefdesbetrekkingen hebben en zelfs opentlijk daarmede te voorschijn koomen.’ Dat vond de Hollandse carrierèpoliticus – hij werd minister van Buitenlandse Zaken – duidelijk maar niks. Maar de ‘gemeene man’ was in zedelijk opzicht niet veel beter, want die trouwde meestal alleen als hij een meisje zwanger had gemaakt, noteerde hij grimmig.
Zijn werkgever Lodewijk Napoleon was in opdracht van zijn oudere broer Napoleon Bonaparte koning van Holland geworden, en maakte zich daar behoorlijk populair, onder meer door na rampen snel ter plekke te zijn en zijn medeleven te tonen. Wat dat betreft was hij een moderne koning. Zijn huwelijk was ook al door zijn broer gearrangeerd. En ongelukkig, maar voorzover bekend bedroog Lodewijk zijn vrouw niet. Dat deed zijn vrouw vermoedelijk wel, en Lodewijks vaderschap van zijn drie kinderen is dan ook niet zeker. Maar we dwalen af.

Madame de Pompadour
Wij Nederlanders hebben de indruk dat tegenwoordig niet alleen de ­welgestelde, maar alle Fransen er een maîtresse op na houden. Niet dat ze er tegenover Nederlandse toeristen of bezitters van een résidence secondaire snel over zullen opscheppen, want discretie is een eerste voorwaarde voor het langdurig onderhouden van een succesvolle buitenechtelijke relatie. Daarom weten we ook niet helemaal zeker dat ze er een hebben. Misschien is het eerder wishful thinking, in de hoop dat die gewoonte ook in Nederland ooit usance zal worden. Franse films wemelen wel van zulke romantische relaties en de problemen die ze opleveren. Een grote hit in de Franse ­bioscoop was in 2012 Les infidèles, negen korte films over buitenechtelijke avonturen, die 2,3 miljoen kijkers trok. De Franse Marie Claire citeert een onderzoek naar ontrouw in Frankrijk: 40% van de mannen droomt erover of praktiseert het, tegen 30% van de vrouwen. Maar 38% van de mannen zou niet in staat zijn het hun partner te vergeven, tegen 46% van de vrouwen. Die horen dan zeker niet tot de eerste groep... Niet dat ontrouw gelijkstaat aan het hebben van een maîtresse, maar omgekeerd is dat wel het geval.
Die percentages liggen duidelijk hoger dan in Nederland en België. In ieder geval heeft de Franse marketeer een doelgroep ontdekt, want het wemelt van de websites met zoektermen als alibi.fr of entre-infidèles.com.
Een beetje (hetero) man heeft een maîtresse, dat is het idee dat wij van de Fransen hebben. En het lijkt erop dat de Fransman dat zelf ook onderschrijft. Maar niet openlijk. Dat was in vroeger eeuwen anders. In de 17de eeuw hadden Franse vorsten zelfs vaak een officiële maïtresse. Koning Louis XV installeerde zijn beroemdste favorite, Madame de Pompadour, in Versailles en liet haar officieel van haar man scheiden. Hij gaf haar zes buitens cadeau, waaronder Pompadour, waarnaar ze werd vernoemd. Madame de ­Pompadour gaf haar minnaar staatkundige adviezen, wierp zich op als patrones van Diderot en de andere Verlichtingsfilosofen en van de rococoschilder François Boucher, en ze hield bovendien kippen in de tuin van Versailles, want ze was een fan van Jean-Jacques Rousseau en zijn ‘terug naar de natuur’. In de 19de eeuw waren er nog altijd Franse politici en edellieden die een maîtresse en titre hadden, de Franse benaming voor een officiële, openlijke maîtresse. En afgaande op het dagboek van Roëll was die gewoonte ook bij de haute bour­geoisie doorgesijpeld.

Lees verder over de buitenechtelijke liefde in de rubriek De Franse Slag in Leven in Frankrijk nr. 5, najaar 2015.

tekst Fabian Takx