Het bekendste schilderij van de planeet

Het komt niet vaak voor dat je Lisa Gherardini, de beroemdste Italiaanse dame ter wereld, helemaal voor je alleen hebt. Ik ben tientallen keren in het Louvre geweest en elke keer moest ik haar gezicht, dat Leonardo da Vinci afbeeldde op zijn wereldberoemde portret, delen met drommen dagjesmensen. Maar deze grijze herfstochtend heb ik de eer, om haar minutenlang ongestoord in de ogen te kijken. Het is dinsdag, de enige dag van de week waarop het Louvre gesloten is voor het publiek. Cameraploegen uit de hele wereld zijn vandaag uitgenodigd voor een exclusief voorbezoek aan de Leonardo Da Vinci-tentoonstelling, de grootste en duurste expo die het Louvre ooit georganiseerd heeft. Ruim 160 werken van de Italiaans meester uit de hele wereld zijn samengebracht. Maar de Mona Lisa hangt er niet tussen. Zij schittert een paar verdiepingen hoger, in de enorme en vernieuwde Statenzaal. Ik vraag tussen neus en lippen door of ik haar toch even kan zien. Dat kan. We lopen naar boven. De enorme gangen zijn onwerkelijk leeg. Als ik de zaal binnenkom word ik even stil. Daar hangt zonder twijfel het bekendste schilderij van de planeet. Het is niet per se Da Vinci’s mooiste, maar wel het werk dat hij tot aan zijn dood bij zich hield. Een half millennium later is het volgens velen ook het meest overschatte. Veel van de ruim dertigduizend toeristen die iedere dag voor haar in de rij staan, druipen snel gedesillusioneerd af. Begrijpelijk, want Da Vinci’s [Joconde] is een relatief klein en vergeeld paneel. Bovendien hangt het kunstwerk achter dik spiegelend kogelwerend glas, beschermd door een balustrade.
De enige andere aanwezige in de grote vernieuwde Statenzaal is een persdame van het museum. Zij geeft me alle tijd geeft het werk van alle kanten te filmen. Het heeft soms zijn voordelen journalist te zijn. Na een kwartier loop ik terug naar beneden.
In de eerste zaal, in het halfdonker, ben ik al gegrepen. Bij iedere stap stijgt mijn verbazing en bewondering. Nooit waren zoveel van Da Vinci’s schilderijen, schetsen, tekeningen en geschriften bij elkaar. Als ik over een vitrine leun met een van Da Vinci’s opschrijfboekjes, lopen de rillingen me over de rug. Ik sta in dezelfde positie als de grote Meester vijfhonderd jaar eerder boven dit papier stond. Intiemer kan bijna niet. Zelfs voor een verwende kunsthistoricus als ik, is de Da Vinci-expo een spectaculair feest.

Toch zit er ook een keerzijde aan deze ‘show’, want zo kun je dit evenement ook noemen. Tentoonstellingen worden steeds duurder en steeds grootser. Bekende namen trekken meer publiek. En dat komt mooi uit, want er moet immers flink wat geld verdiend worden. Zo zijn er deze winter ook exposities van andere grootheden in Parijs, zoals El Greco (Grand Palais), Mondriaan (Marmottan), Francis Bacon (Pomidou), Toulouse-Lautrec (Grand Palais) en Edgar Degas (Musée d’Orsay). De museumagenda leest een soort [greatest hits] aan de muur, met werken die het goed doen op Instagram. Dat geldt gelukkig niet voor de expositie van Da Vinci. De expositie is in alle opzichten een succes. Ga dus snel naar Parijs, want het is niet waarschijnlijk dat er het komende decennium nog zo’n artistiek en wetenschappelijk complete expositie zal zijn.

En de Mona Lisa? Die kunt u beter overslaan. Of zoals het bordje bij de wachtrij aangeeft: kijkt u ook eens om u heen. Er hangen nog veel andere meesterwerken in deze zaal.

Kijk voor meer nieuws nieuws.devries.fr.